Delivery नंतर पोट आणि वजन वाढतंय? नव्या मातांच्या नकळत होणाऱ्या या ९ सवयी ठरू शकतात कारणीभूत; जाणून घ्या उपाय

आरोग्य विशेष : आई झाल्यानंतर महिलांच्या शरीरात अनेक नैसर्गिक बदल होतात. गर्भधारणेदरम्यान वाढलेले वजन कमी होण्यासाठी काही महिने किंवा त्याहून अधिक काळ लागू शकतो. प्रसूतीनंतर पोटाचा आकार बदलणेही सामान्य आहे. मात्र अपुरी झोप, अनियमित जेवण आणि काही दैनंदिन सवयींमुळे वजन नियंत्रणात ठेवणे अधिक कठीण होऊ शकते.

१. मुलांचे उरलेले अन्न वारंवार खाणे

मुलांचे अन्न वाया जाऊ नये म्हणून काही माता ते स्वतः खातात. मात्र भूक नसतानाही वारंवार अतिरिक्त अन्न खाल्ल्यास दिवसभरातील कॅलरीज वाढू शकतात.

२. पुरेशी झोप न मिळणे

बाळाच्या संगोपनामुळे नव्या मातांची झोप अनेकदा अपुरी राहते. झोपेच्या कमतरतेमुळे भूक आणि पोट भरल्याची भावना नियंत्रित करणाऱ्या प्रक्रियांवर परिणाम होऊ शकतो.

३. जेवणाच्या वेळा चुकवणे

बाळाची काळजी घेताना स्वतःच्या जेवणाकडे दुर्लक्ष होऊ शकते. त्यामुळे काही वेळा जास्त भूक लागून पटकन उपलब्ध असलेले गोड किंवा अतिप्रक्रिया केलेले पदार्थ खाण्याचे प्रमाण वाढते.

४. शारीरिक हालचाली कमी होणे

प्रसूतीनंतर शरीराला विश्रांतीची गरज असते. मात्र डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार योग्य वेळी हलक्या हालचाली आणि चालण्यास सुरुवात केल्यास आरोग्याला फायदा होऊ शकतो. व्यायामाची सुरुवात प्रसूतीचा प्रकार आणि प्रकृतीनुसार करावी.

५. तणाव आणि हार्मोन्समधील बदल

प्रसूतीनंतर हार्मोन्समध्ये बदल होतात. मानसिक ताण आणि थकवा यांचाही झोप, भूक आणि दैनंदिन सवयींवर परिणाम होऊ शकतो. मात्र पोटावरील चरबी वाढण्यामागे केवळ तणावच कारणीभूत असतो असे नाही.

६. स्तनपानासाठी गरजेपेक्षा जास्त खाणे

स्तनपान करणाऱ्या मातांना अतिरिक्त ऊर्जा आणि पोषणाची गरज असते. मात्र सतत तेलकट, गोड किंवा अतिप्रमाणात खाणे आवश्यक नाही. संतुलित आहार महत्त्वाचा आहे.

७. दिवसभर स्नॅक्स खात राहणे

बिस्किटे, चिवडा, फराळ किंवा गोड पदार्थ वारंवार खाल्ल्याने नकळत जास्त कॅलरीज मिळू शकतात. त्याऐवजी फळे, दही, डाळी आणि इतर पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करता येतो.

८. वजन कमी करण्यासाठी जेवण कमी करणे

वजन कमी करण्याच्या घाईत उपाशी राहणे किंवा आवश्यक पोषक घटक टाळणे आरोग्यासाठी योग्य नाही. विशेषतः स्तनपान सुरू असताना पुरेसा आहार घेणे आवश्यक आहे.

९. लगेच वजन कमी करण्याची घाई

प्रसूतीनंतर शरीर पूर्ववत होण्यासाठी वेळ लागतो. अचानक कठीण व्यायाम किंवा अत्यंत कमी कॅलरीजचा आहार सुरू करणे टाळावे. प्रत्येक महिलेच्या शरीराची सावरण्याची प्रक्रिया वेगळी असते.

प्रसूतीनंतर वजन नियंत्रणात ठेवण्यासाठी काय करावे?

पौष्टिक आहार, शक्य तितकी पुरेशी झोप, कुटुंबीयांची मदत आणि डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य व्यायाम यांना प्राधान्य द्यावे. पोट पुढे दिसण्यामागे केवळ चरबीच नव्हे, तर पोटाच्या स्नायूंमधील अंतर वाढणे (Diastasis Recti) हेही कारण असू शकते.

वजन अचानक वाढत असल्यास, तीव्र थकवा किंवा इतर त्रास जाणवत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. प्रसूतीनंतर थायरॉईडसारख्या काही आरोग्यसमस्यांची तपासणी आवश्यक ठरू शकते.