बीडमध्ये पाण्यासाठी महिलांची जीवघेणी कसरत! पहाटे ४ वाजता उठून ३ किमी पायपीट, बिबट्याचीही भीती

बीड :पाणी ही माणसाची मूलभूत गरज आहे. मात्र, बीड जिल्ह्यातील आष्टी तालुक्यात असलेल्या जोमदरा तांड्यातील नागरिकांना घोटभर पाण्यासाठीही मोठा संघर्ष करावा लागत आहे. पहाटे अंधारात उठून डोक्यावर हंडा घेत तब्बल तीन किलोमीटर अंतर चालायचे आणि हातपंपावरून पाणी आणायचे, असा दिनक्रम येथील महिलांच्या वाट्याला आला आहे. विशेष म्हणजे, पाणी आणण्यासाठी जाताना बिबट्याची भीतीही महिलांना सतावत असल्याने त्यांचा त्रास आणखी वाढला आहे.

८० वर्षांच्या आजींचाही पाण्यासाठी संघर्ष

वयाची ऐंशी वर्षे ओलांडल्यानंतर शरीराला विश्रांतीची गरज असते. मात्र, जोमदरा तांड्यातील वृद्ध महिलांनाही पाण्यासाठी रोज पायपीट करावी लागत आहे. फुलाबाई राठोड यांच्यासारख्या ज्येष्ठ महिलांना वाढत्या वयामुळे तीन किलोमीटर चालणे कठीण झाले आहे. तरीही घराची गरज भागवण्यासाठी त्यांना पाण्यासाठी बाहेर पडावे लागते.

पहाटे साडेचार वाजल्यापासून महिलांची पाण्यासाठी धावपळ सुरू होते. डोक्यावर हंडा घेऊन अंधारातून वाट काढताना वन्यप्राण्यांची भीती असते. घरातील स्वयंपाक, मुलांची काळजी आणि जनावरांची देखभाल या जबाबदाऱ्याही त्यांनाच सांभाळाव्या लागतात.

६०० लोकवस्तीच्या तांड्यातील निम्म्या लोकांचे स्थलांतर?

जोमदरा तांड्यात सुमारे ६०० लोकवस्ती असल्याचे सांगितले जाते. मात्र, पाणीटंचाई आणि रोजगाराचा अभाव यामुळे जवळपास ३०० नागरिकांनी गाव सोडल्याची माहिती समोर आली आहे. रोजगारासाठी बाहेर गेलेल्या कुटुंबांमुळे अनेक लहान मुलांची जबाबदारी वृद्ध आजी-आजोबांवर आली आहे.

पाण्याची समस्या आणि रोजगाराचा प्रश्न यामुळे स्थानिक कुटुंबांचे दैनंदिन जीवन विस्कळीत झाले आहे. गावात पुरेशा सुविधा नसल्याने नागरिकांना स्थलांतराचा पर्याय स्वीकारावा लागत असल्याचे चित्र आहे.

जलजीवन मिशनची योजना, पण घरापर्यंत पाणी कधी?

प्रत्येक घरापर्यंत नळाद्वारे पाणी पोहोचवण्यासाठी जलजीवन मिशन राबवले जात आहे. जोमदरा तांड्यातही २०२४-२५ मध्ये या योजनेअंतर्गत पाणीपुरवठ्याचे काम करण्यात आल्याचे सांगितले जाते. मात्र, योजना अपूर्ण असल्यामुळे ग्रामस्थांना अद्याप नियमित पाणीपुरवठ्याचा लाभ मिळत नसल्याचा आरोप आहे.

ग्रामपंचायत अरणविहिरा अंतर्गत येणाऱ्या या तांड्यात कायमस्वरूपी पाण्याची सोय नसल्याने नागरिकांना आजही पाण्यासाठी वणवण करावी लागत आहे. योजनेवर खर्च होऊनही प्रत्यक्ष घरापर्यंत पाणी पोहोचत नसेल, तर तिचा उपयोग काय, असा सवाल ग्रामस्थांकडून उपस्थित केला जात आहे.

खासगी विहीर आटली; हातपंप हाच शेवटचा आधार

काही काळापूर्वी माजी उपसरपंच रोहिदास चव्हाण यांच्या खासगी विहिरीतून ग्रामस्थांना मोफत पाणी मिळत होते. मात्र, ही विहीरही आटल्याने पाण्याचा प्रश्न अधिक गंभीर झाला आहे.

आता तांड्यापासून तीन किलोमीटर अंतरावर असलेल्या हातपंपावर ग्रामस्थांची मदार आहे. पिण्यासाठी, घरकामासाठी आणि जनावरांसाठी पाणी आणताना महिलांना मोठी कसरत करावी लागत आहे.

निवडणुकीतील आश्वासने संपतात; पण पाणीटंचाई कायम!

पाणीटंचाईमुळे स्थानिक नागरिकांमध्ये नाराजी वाढत आहे. निवडणुकीच्या काळात आश्वासने दिली जातात; मात्र प्रत्यक्षात पाणीपुरवठ्याचा प्रश्न सुटत नसल्याची खंत ग्रामस्थांनी व्यक्त केली आहे.

प्रशासनाने या भागातील पाणीपुरवठा योजनेची प्रत्यक्ष पाहणी करून अपूर्ण कामे पूर्ण करावीत. कायमस्वरूपी व्यवस्था सुरू होईपर्यंत टँकर किंवा अन्य पर्यायी मार्गाने पाणी उपलब्ध करून द्यावे, अशी मागणी या परिस्थितीतून पुढे येत आहे.

पाण्यासाठीची पायपीट कधी थांबणार?

जोमदरा तांड्यातील परिस्थिती ग्रामीण भागातील मूलभूत सुविधांचा प्रश्न अधोरेखित करते. एका बाजूला पाणीपुरवठ्याच्या योजना राबवल्या जात असल्याचे सांगितले जाते, तर दुसरीकडे वृद्ध महिला आणि लहान मुलांच्या कुटुंबांना पाण्यासाठी लांबचा प्रवास करावा लागतो.

आता प्रशासन या समस्येकडे गांभीर्याने लक्ष देऊन तांड्यातील नागरिकांना दिलासा देणार का, हा प्रश्न आहे. महिलांच्या डोक्यावरील पाण्याचा हंडा उतरवण्यासाठी केवळ आश्वासने नकोत, तर प्रत्यक्ष पाणीपुरवठा सुरू होणे गरजेचे आहे.